Managed hosting door True
Deze opinie is van een externe deskundige. De inhoud vertegenwoordigt dus niet noodzakelijk het gedachtegoed van de redactie.

Zinnige en zuinige zorg met hulp van ICT

 

Computable Expert

Willem Beelen
Market Sales Director Public Sector & Healthcare Atos Nederland, Atos Nederland. Expert van Computable voor de topics Digital Transformation, Overheid en Zorg.

Versobering van het basispakket, dure weesmedicijnen (medicijnen voor de behandeling van een zeldzame ziekte), bezuinigingen op psychische zorg. Geen dag zonder discussie over de zorg. Het College voor Zorgverzekeringen (CVZ) - medio 2013 Zorginstituut Nederland geheten - ziet toe op kwaliteit, toegankelijkheid en betaalbaarheid van de zorg. In een gesprek met mij propageert voorzitter van de Raad van Bestuur Arnold Moerkamp transparante en meetbare kwaliteit in de één-op-één relatie tussen arts en patiënt: 'Daar in de spreekkamer moet de arts in samenspraak met de patiënt kiezen voor zinnige en zuinige zorg, niet meer en niet minder dan nodig. We moeten kwaliteit centraal stellen in plaats van kwantiteit, overbodige zorg schrappen en onnodige praktijkvariatie tegengaan.'

Het CVZ is enerzijds belast met de uitvoering van regelingen in het kader van de Zorgverzekeringswet en de Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten en anderzijds de advisering over de inhoud van de wettelijk verzekerde zorg in het basispakket. 'We krijgen er twee belangrijke taken bij', vertelt Moerkamp. 'De eerste is het stimuleren van continue verbetering van de kwaliteit van de zorg. In mijn ogen essentieel om tot zinnige en zuinige zorg te komen. Dit brengen we onder in het Kwaliteitsinstituut. Iedereen moet toegang krijgen tot begrijpelijke informatie over de kwaliteit van geleverde zorg en inzicht in de kwaliteitsstandaarden en meetinstrumenten.' Tweede nieuwe taak is innovatie van zorgberoepen en opleidingen. Moerkamp: 'Nu al zijn we bezig met de zorgvraag van 2030. Welke beroepen en competenties hebben we dan nodig? Dit tegen het licht van een toenemende zorgvraag en een krimpende arbeidsmarkt.'

Stijgende zorgkosten

De zorgkosten stijgen nog steeds jaarlijks met 4 tot 5 procent. 'Dat komt niet alleen door de vergrijzing', nuanceert Moerkamp. 'De vergrijzing is verantwoordelijk voor 1 procent. Het grootste deel wordt veroorzaakt door het beschikbaar komen van nieuwe behandelmethoden en een groter gebruik van zorg door alle leeftijdsgroepen. Er is dus meer aanbod, dat bovendien intensiever wordt gebruikt. Daarnaast is het goed om kritisch te kijken naar nieuwe behandelmethoden. Is het effectief? En hoe kan het dat medisch technologische innovaties in de zorg bijna altijd tot kostenverhoging leiden, terwijl in andere sectoren innovaties juist kostenverlagingen opleveren? Natuurlijk mooi om met robotchirurgie te werken, maar wat is de winst in tijd, geld en resultaat? Wordt de ligduur korter? Heeft de patiënt minder bijwerkingen en complicaties? Ik denk dat we veel meer moeten innoveren op basis van business cases.'

'De volumecomponent van het aantal verrichtingen stijgt zoals gezegd. Dit komt ook omdat we een systeem hebben gecreëerd, waarbij we belonen op verrichtingen en ja, dan krijg je ook meer verrichtingen. Dit terwijl niet alle zorg zinnig is. De financiële prikkels in het systeem hebben geleid tot een overdaad aan onnodige behandelingen. Zijn het knippen van amandelen en het plaatsen van oorbuisjes of een stent bij stabiele angina pectoris zinvolle interventies? De wetenschap zet hier grote vraagtekens bij. Niet de verrichtingen zouden centraal moeten staan, maar de vraag: is dit voor mijn patiënt zinnige zorg? We moeten de zorg aanpakken die niet nodig is, niet de zorg die nodig is. Dan houden we de premies ook betaalbaar.' Als Moerkamp de kostenstijgingen verder analyseert, is praktijkvariatie ook een oorzaak: de verschillen in behandeling tussen artsen, ziekenhuizen en regio’s bij dezelfde aandoeningen die niet verklaard kunnen worden door verschillen in de patiëntenpopulatie. Moerkamp: 'De regio waar iemand woont, bepaalt inderdaad in hoge mate welke zorg hij krijgt. Galblaas, spataderen, heup, hernia: of je wel of geen operatie krijgt, verschilt regionaal. Binnen het Kwaliteitsinstituut gaan we de landelijke praktijkvariatie goed in kaart brengen en analyseren. Wat mij betreft weer een stap naar zinnige en zuinige zorg.'

Zinvolle behandelingen

Moerkamp pleit voor een open discussie over zinvolle behandelingen, ook in de ‘end-of-life’ zorg, zoals terminale kanker. 'Wat moet je allemaal nog doen? Wat mag dat allemaal kosten? En vooral, met welke kwaliteit van leven? Moeten sommige behandelingen niet achterwege blijven om die kwaliteit van leven nog te handhaven? Het is bewezen dat frêle, oudere mensen die dus ook mentaal en fysiek zwak zijn, een operatie, bijvoorbeeld een heupoperatie, vaak niet te boven komen en binnen een jaar overlijden. En hoe zit het met hartoperaties met een jaar hersteltijd voor iemand in een verpleeghuis? Is een operatie dan zinvol? Nogmaals, dat heeft niets met leeftijd te maken, maar met de lichamelijke en mentale conditie van de oudere patiënt. We zouden meer moeten doen aan shared decision making: open overleg tussen patiënt, familie en artsen. Een patiënt is er juist mee geholpen dat hij een formele mening van een arts krijgt en de juiste informatie aan hem wordt verschaft met daarbij de kwaliteit van leven als uitgangspunt.' 

Relatie arts en patiënt

Structurele veranderingen in de gezondheidszorg zijn volgens Moerkamp alleen te bereiken door aan te sluiten op wat er in de spreekkamer gebeurt: het overleg tussen de arts en de patiënt. 'De grote generieke veranderingen, zoals marktwerking, DBC en DOT2 (DOT: DBC’s Op weg naar Transparantie is het traject om tot een verbeterd declaratiesysteem voor ziekenhuizen te komen), verschuivingen in het basispakket, daar gaat het niet om', stelt Moerkamp. 'De relatie tussen arts en patiënt is cruciaal. In die interactie moet kwaliteit centraal staan. Daarbij is de arts natuurlijk autonoom in zijn beslissing: wij kunnen niet op de stoel van de professional gaan zitten. Essentieel is dat we een gerechtvaardigd vertrouwen in die relatie tussen arts en patiënt moeten kunnen hebben. Ofwel daar moet transparantie komen, transparantie over de klinische resultaten, over door de patiënt gerapporteerde outcomes (PROMS), over de tevredenheid van patiënten (patient reported experience measures, PREMS). Goede richtlijnen en de compliance daarvan zijn van groot belang. Daarbij moet vooral worden gekeken naar welke interventie bij welke indicatie wordt ingezet om gepast gebruik van zorg te bevorderen. Nu is dat het domein van het pakketbeheer, de publieke weg dus. Liever zien we dat via de richtlijnen, de toepassing daarvan en de transparantie daarover gebeuren. De weg van de zelfregulering dus. Ik denk overigens dat de omslag naar uitkomsten van zorg zal leiden tot een andere manier van bekostigen. DOT’s verdwijnen op termijn en zorgverzekeraars zullen niet meer op verrichtingen, maar op kwaliteit en uitkomsten inkopen.'

Inzet van ICT voor kwaliteitsverbetering

Ict kan volgens Moerkamp een enorme bijdrage aan de kwaliteitsverbetering leveren. 'Begin 2013 bezocht ik het Washington DC Veterans Affairs Medical Center. Cardioloog Ross Fletcher heeft daar een epd ontwikkeld waar de patiënt ook inzage heeft in de resultaten van de artsen. Artsen worden onderling vergeleken, ook door het ziekenhuis. Het ziekenhuis voert gesprekken met de artsen die slecht presteren of bijvoorbeeld vaak onnodige onderzoeken aanvragen. Een prachtig voorbeeld over hoe een epd kan bijdragen aan kwaliteit.' Moerkamp ziet sowieso veel heil in epd-initiatieven van ziekenhuizen en clusters van academische of samenwerkende topklinische opleidingsziekenhuizen: 'Van bovenaf opleggen werkte niet en ik merk dat ziekenhuizen elkaar opzoeken en goede systemen ontwikkelen. Daar is ontzettend veel kwaliteitswinst te behalen.'

Dit artikel is ook te lezen in het Atos Magazine GOV nr. 4.

Dit artikel is afkomstig van Channelweb.nl (https://www.channelweb.nl/artikel/4728486). © Jaarbeurs IT Media.

?

 

Stuur door

Stuur dit artikel door

Je naam ontbreekt
Je e-mailadres ontbreekt
De naam van de ontvanger ontbreekt
Het e-mailadres van de ontvanger ontbreekt

×
×
Wilt u dagelijks op de hoogte worden gehouden van het laatste ict-nieuws, achtergronden en opinie?
Abonneer uzelf op onze gratis nieuwsbrief.